Mata gumowa i mata PCV mogą mieć podobną grubość, a mimo to zupełnie inaczej pracować pod kopytem. Na zachowanie nawierzchni wpływają twardość, sprężystość, budowa spodu, profil powierzchni, sposób łączenia oraz rodzaj podłoża. Dlatego wybór do boksu warto oprzeć na rzeczywistym obciążeniu, a nie tylko na nazwie tworzywa.
Znaczenie ma też sposób użytkowania. Spokojny koń stojący większość czasu na ściółce obciąża podłogę inaczej niż ciężki, kuty koń, który często obraca się, grzebie i dynamicznie wstaje. W tych sytuacjach mata musi przenosić nie tylko nacisk pionowy, ale również siły działające wzdłuż jej powierzchni.
Co naprawdę różni matę gumową od PCV?
Guma w matach stajennych jest zwykle bardziej elastyczna i łatwiej ugina się pod obciążeniem. PCV może tworzyć konstrukcję twardszą i mniej podatną na miejscowe ugięcie, ale właściwości konkretnego produktu zależą od receptury tworzywa i geometrii całej płyty.
Na rynku występują grube i sprężyste maty PCV z komorową konstrukcją spodu, a obok nich stosunkowo cienkie maty gumowe o zwartej budowie. Są też maty gumowe z utwardzoną warstwą wierzchnią przeznaczoną do większego obciążenia i intensywnego ścierania.
Dlatego przy porównywaniu mat na podłogi boksów warto sprawdzać parametry konkretnego modelu. Dla konia znaczenie ma zachowanie całej nawierzchni pod naciskiem kopyta, a nie sama nazwa polimeru użytego do jej produkcji.
Twardość i sprężystość zmieniają sposób pracy podłogi
Twardsza mata ugina się mniej pod kopytem. Zapewnia stabilne podparcie i ogranicza głębokie odkształcenie powierzchni, ale przy tej samej grubości może dawać mniejszą amortyzację niż bardziej elastyczna konstrukcja.
Miększa mata odkształca się mocniej. Ugięcie może poprawiać komfort stania i wstawania, dopóki pozostaje kontrolowane. Zbyt duża deformacja powoduje natomiast przemieszczanie się materiału pod kopytem, większą pracę zamków i możliwość powstawania nierówności.
Dużą rolę odgrywa spód płyty. Pierścienie, kanały, komory lub wypustki tworzą punkty podparcia i wolne przestrzenie. Ich wysokość, rozmieszczenie i sztywność wpływają na ugięcie podobnie jak grubość samego materiału.
Koń nie tylko stoi na macie
Podczas spokojnego stania kopyto przede wszystkim dociska nawierzchnię pionowo. Zupełnie inne obciążenie powstaje podczas obracania się. Kopyto naciska wtedy na matę i jednocześnie przesuwa się względem powierzchni, wywołując naprężenia ścinające.
Jeszcze większe siły pojawiają się przy wstawaniu. Koń opiera kończyny pod kątem, przesuwa je po podłożu i odpycha całe ciało. Mata musi w tym momencie zachować przyczepność, a jej połączenia nie mogą się otwierać ani podnosić.
Powtarzalne obroty obciążają szczególnie te same fragmenty boksu: okolice żłobu, wejścia i miejsca, w którym koń najczęściej stoi. Tam najszybciej widać zużycie powierzchni, rozchodzenie się połączeń albo trwałe odkształcenia.
Ciężki koń zwiększa nacisk, ale aktywność może być równie ważna
Większa masa oznacza większe obciążenie podłoża, jednak nie wystarczy podzielić mat na rozwiązania dla lekkich i ciężkich koni. Spokojny koń o dużej masie może mniej niszczyć nawierzchnię niż lżejszy koń, który intensywnie grzebie i wielokrotnie obraca się w tym samym miejscu.
Przy dużym obciążeniu szczególnie ważne są odporność warstwy wierzchniej na ścieranie, stabilność połączeń i zdolność maty do powrotu do pierwotnego kształtu po odciążeniu. Trwałe wgłębienia powodują nierówną pracę nawierzchni i mogą zatrzymywać wilgoć oraz zabrudzenia.
Podkowa obciąża powierzchnię inaczej niż bose kopyto
Metalowa podkowa tworzy twardszą i mniej podatną powierzchnię kontaktu niż bose kopyto. Przy obracaniu lub grzebaniu jej krawędź mocniej oddziałuje na fakturę maty. Najbardziej narażona jest warstwa wierzchnia oraz wystające elementy profilu.
W boksie konia kutego warto więc sprawdzić odporność powierzchni na ścieranie i punktowe uszkodzenia. Sama duża grubość maty nie chroni przed szybkim zużyciem faktury, jeżeli górna warstwa jest zbyt delikatna dla charakteru pracy kopyta.
Przyczepność zależy od faktury i stanu powierzchni
Zarówno guma, jak i PCV mogą tworzyć nawierzchnie o dobrej przyczepności. Decyduje o niej przede wszystkim profil wierzchu, jego zużycie, zabrudzenie oraz obecność wody.
Wyraźniejszy wzór daje kopytu więcej punktów oparcia, ale głębokie zagłębienia trudniej oczyścić ze ściółki, sierści i błota. Wzór zbyt płytki jest łatwy do mycia, lecz po wytarciu powierzchnia szybciej może stać się gładka.
W boksie liczy się więc kompromis między przyczepnością a możliwością regularnego sprzątania. W korytarzu dochodzi intensywny ruch, a w myjce stała obecność wody. Ten sam profil nie musi sprawdzać się równie dobrze w każdej z tych stref.
Rowki pod matą pomagają tylko wtedy, gdy woda ma gdzie odpłynąć
Profilowana spodnia powierzchnia może tworzyć kanały, którymi woda lub inne płyny przemieszczają się pod matą. Nie jest jednak odwodnieniem samym w sobie.
Jeżeli posadzka jest pozioma i nie prowadzi do odpływu, ciecz może pozostać w pustkach pod płytą. Problem jest szczególnie widoczny przy nieszczelnych połączeniach, przez które pod nawierzchnię przedostaje się mocz albo woda używana podczas czyszczenia.
W takim układzie znaczenie ma kierunek spadku posadzki, drożność odpływu oraz sposób zamknięcia krawędzi. Profil maty może wspomagać przepływ, ale nie skoryguje źle przygotowanego podłoża.
PCV latex free i EASY STEP – ta sama grubość, inna konstrukcja
Dwa modele z oferty Equimat mają po 25 mm grubości, dzięki czemu można porównać je bez sprowadzania różnicy wyłącznie do ilości materiału. Mata PCV latex free wykorzystuje elastyczne PCV, natomiast EASY STEP wykonano z gumy pochodzącej z recyklingu.
| Cecha | PCV latex free | EASY STEP |
|---|---|---|
| Materiał | Elastyczne PCV bez lateksu | Guma z recyklingu |
| Grubość | 25 mm | 25 mm |
| Format | 1000 × 1000 mm | 1180 × 780 mm |
| Łączenie | Pióro-wpust | Pióro-wpust |
| Wierzch | Wzór pastylkowy | Półkoliste wypustki |
| Spód | Profilowane wypustki | Pierścienie i rowki |
| Praca nawierzchni | Twardsza konstrukcja | Większa elastyczność |
PCV latex free daje twardsze podparcie. Profilowane wypustki od spodu pozostawiają przestrzeń pod płytą, dlatego podczas montażu trzeba uwzględnić kierunek odpływu oraz stan posadzki.
EASY STEP ugina się bardziej elastycznie. Półkolisty profil wierzchu odpowiada za kontakt z kopytem, a pierścienie i kanały po spodniej stronie tworzą układ umożliwiający przemieszczanie płynów pod nawierzchnią.
Do boksu, w którym priorytetem jest bardziej sprężysta powierzchnia, EASY STEP daje inną charakterystykę pracy niż PCV. Twardsze PCV może natomiast odpowiadać użytkownikowi szukającemu stabilniejszego, mniej uginającego się podparcia.
Co wybrać do konkretnego boksu?
| Warunki | Co sprawdzić przed wyborem |
|---|---|
| Ciężki koń | Odporność na trwałe odkształcenie, nośność konstrukcji spodu i stabilność połączeń |
| Koń kuty | Odporność warstwy wierzchniej na punktowy kontakt z podkową i ścieranie |
| Koń często grzebiący lub obracający się | Wytrzymałość profilu oraz zamków na obciążenia działające wzdłuż powierzchni |
| Potrzebna większa amortyzacja | Ugięcie gotowej maty, sprężystość materiału i konstrukcja spodniej strony |
| Wilgoć dostaje się pod nawierzchnię | Spadek podłoża, budowa spodu i droga odpływu cieczy |
| Podłoga jest intensywnie czyszczona | Głębokość faktury, szczelność połączeń i dostęp do krawędzi |
W praktycznym doborze warto zacząć od konia i warunków w boksie. Masa, kucie, aktywność, stan posadzki, ilość wilgoci oraz oczekiwana sprężystość szybko zawężają grupę produktów, które warto dalej porównywać.
Nie masz pewności, która konstrukcja sprawdzi się w Twoim boksie? Napisz do nas i podaj masę konia, informację o kuciu, rodzaj posadzki oraz wymiary strefy. Na tej podstawie możemy dobrać matę do rzeczywistych warunków użytkowania, zamiast opierać wybór wyłącznie na materiale i grubości.
