Maty legowiskowe od lat stosowane są w stajniach i ośrodkach jeździeckich jako sposób na poprawę bezpieczeństwa, higieny i komfortu koni. Z czasem te same rozwiązania zaczęto wprowadzać również maty legowiskowe dla bydła, cieląt i owiec. Wszędzie tam, gdzie zwierzęta odpoczywają, leżą lub przebywają na twardej posadzce.
W artykule wyjaśniamy, jak działają maty legowiskowe, dlaczego ich skuteczność najlepiej widać na przykładzie koni oraz w jakich warunkach warto stosować je także w oborach i zagrodach.
Dlaczego podłoże ma tak duże znaczenie dla zdrowia zwierząt?
Twarda posadzka betonowa powoduje u zwierząt zwiększone obciążenie stawów, napięcie mięśni i wyziębienie organizmu. U koni może skutkować to sztywnością po treningu, bólem mięśni, gorszą równowagą i dyskomfortem podczas odpoczynku. W przypadku bydła konsekwencje są równie widoczne. Krowy rzadziej leżą, częściej zmieniają pozycję i szybciej rozwijają odleżyny. To bezpośrednio wpływa na ich dobrostan, a u bydła mlecznego także na wydajność. Maty legowiskowe dla bydła lub koni ograniczają te problemy dzięki amortyzacji, izolacji termicznej oraz bezpiecznej, antypoślizgowej powierzchni.
Maty legowiskowe dla koni jako wzorzec komfortu
W stajniach maty są standardem — chronią kończyny, amortyzują ruch i zapewniają warstwę izolacji między zwierzęciem a zimnym podłożem. W praktyce najczęściej stosuje się maty z gumy wulkanizowanej lub PCV, o odpowiednio dużej elastyczności i odporności na nacisk.
Przykładowe modele z oferty Equimat:
- Belmondo Classic – mata wulkanizowana do boksów, trwała, amortyzująca, z antypoślizgową fakturą.
- Belmondo Trend – płyta gumowa do intensywnego użytkowania, redukująca poślizg i hałas.
- Komfo Slab – mata z PCV o stabilnej, sprężystej budowie, sprawdzająca się w boksach i strefach odpoczynku.
- Granuflexi – mata przesiąkalna, idealna w miejscach o dużej wilgotności.
- Belmondo Paddock – elastyczna, gumowa mata odporna na wilgoć i warunki atmosferyczne, wykorzystywana na padokach oraz w strefach zewnętrznych; bardzo stabilna i bezpieczna.
- Komfo Safe – gumowa mata amortyzująca o podwyższonej sprężystości, stosowana na padokach i w miejscach, gdzie zwierzęta spędzają dużo czasu w pozycji leżącej.
Wszystkie te modele zapewniają amortyzację, izolację od chłodu i wysoki poziom higieny — dlatego stanowią najlepszy punkt odniesienia dla mat legowiskowych stosowanych również u bydła.
Higiena i mikroklimat – przewaga mat nad tradycyjną ściółką
Maty legowiskowe znacząco podnoszą poziom higieny w stajniach i oborach. Nienasiąkliwa powierzchnia utrudnia rozwój bakterii i pozwala szybko usuwać zanieczyszczenia. W boksach dla koni oznacza to zdrowszą skórę i kopyta, a w oborach — mniejsze ryzyko infekcji wymion i chorób skóry. Dodatkowo maty drenujące (np. stosowane pod ujeżdżalnie i padoki) stabilizują podłoże i wspierają odprowadzanie nadmiaru wilgoci, co dodatkowo poprawia mikroklimat.
Korzyści ekonomiczne: mniej ściółki, mniej pracy, dłuższa żywotność
Maty redukują ilość potrzebnej ściółki i skracają czas sprzątania. W stajniach obniżają koszty eksploatacyjne o kilkadziesiąt procent, a w oborach – zmniejszają zużycie słomy nawet o połowę. Żywotność profesjonalnych mat wulkanizowanych i PCV to zwykle kilka lat intensywnej pracy, co czyni je rozwiązaniem opłacalnym zarówno w małych gospodarstwach, jak i w dużych ośrodkach.
Dobór mat do konkretnych gatunków – na co zwrócić uwagę?
Dobór mat do konkretnych gatunków zwierząt wymaga uwzględnienia ich budowy, masy oraz sposobu poruszania się. W przypadku koni największe znaczenie ma elastyczność materiału, wysoka amortyzacja i antypoślizgowość. Szczególnie w boksach, gdzie mata pełni funkcję podłoża do leżenia i wstawania. Modele o grubości 20–25 mm, wykonane z wulkanizowanej gumy lub stabilnych płyt PCV, zapewniają koniom komfort, miękkość i naturalne wsparcie dla stawów.
Bydło wymaga nieco innych parametrów, przede wszystkim większej odporności na obciążenia i wilgoć. Mata musi pozostać nienasiąkliwa, higieniczna i łatwa w codziennym czyszczeniu, ponieważ od jej stanu zależy zdrowie racic i czystość legowisk. W przypadku owiec czy cieląt świetnie sprawdzają się lekkie, sprężyste maty, które można szybko zdezynfekować i przenieść. W praktyce wiele modeli stosowanych pierwotnie w stajniach działa równie dobrze w oborach. Najważniejsze jest jednak dobranie właściwej grubości i faktury dopasowanej do gatunku i intensywności użytkowania.
Montaż mat legowiskowych – praktyczne wskazówki
Prawidłowy montaż mat legowiskowych zaczyna się od przygotowania stabilnego, równego i czystego podłoża. Maty można układać luzem albo w systemie typu puzzle, który pozwala na uzyskanie jednolitej, nieprzesuwającej się powierzchni. To znacząco ułatwia codzienne czyszczenie.
W strefach intensywnego użytkowania – takich jak boksy, miejsca odpoczynku czy przejścia techniczne – łączenia typu puzzle pozwalają zachować szczelność, zapobiec podwijaniu krawędzi i poprawić bezpieczeństwo zwierząt. W miejscach narażonych na wilgoć, jak myjki, poidła czy obory, sprawdzają się maty drenujące lub przesiąkalne, które umożliwiają naturalny odpływ wody i utrzymanie suchych legowisk.
Niezależnie od typu mat zawsze należy pozostawić niewielkie dylatacje przy ścianach. Tak, aby guma mogła pracować pod wpływem zmian temperatury i obciążenia. Dzięki temu powierzchnia pozostaje stabilna, a maty nie podnoszą się ani nie deformują podczas użytkowania.
Podsumowanie
Maty legowiskowe poprawiają dobrostan koni i bydła w takim samym stopniu: amortyzują ruch, izolują od zimnego podłoża, utrzymują higienę i ograniczają ryzyko poślizgów i kontuzji. Na przykładzie stajni widać wyraźnie, że odpowiednio dobrane maty stają się standardem nowoczesnej hodowli — zarówno koni, jak i krów, cieląt czy owiec.
